Azerbaycan dilinde yazılmıştır.

İÇİNDEKİLER TAQDÍM 9 ÖNSÖZ 11 BİRİNCİ BÖLÜM Birinci dünya müharibesi zamanı böyük dövletlerin qafqazla eleqelí siyasetleri ve Azerbaycan xalq cümhuriyyetinin yaranması XX asrin avvallarinda güney qafqaz beynalxalq geosiyasi Münasibatlar sisteminda (Parvin Darabadi) 23 Azarbayçan xalq cümhuriyyati (Anar İsgandarov) 39 Birinci dünya müharibasinin başlangıcında osmanlı dövlatinin Qafqaz siyaseti (Reha Yılmaz) 57 Giriş 57 Osmanlının son dövründe siyasi hareketlilik ve bunun osmanlı xarici siyasetine tasiri 59 Qafqazlardaki vaziyyet 62 Qafqaz siyasetinin hayata keçirilmasi 65 Canubi azerbaycan harakatı 66 Ömar naci harakatı 67 Qafqaz komitesi ve qerb dövletleri nazdindeki fealiyyetleri 6a Digar faaliyyetler 69 Osmanlı ve almaniya qarşıdurması 70 Netice 72 1915-1920-ci illarda azarbayçanda türk va müsalmanlara qarşı Hayata keçirilan soyqırımlar (Anar İsgandarov) 75 Bolşevik rusiyasının güney qafqaz siyasati (Musa Qasimli) e3 Brest-litovsk barışığı 93 Grzincan barışığı 93 Brest-litovsk sülh konfransı 101 Brest-litovsk barışığında güney azerbaycandan rus ordularının çıxarılması meselesi 102 1919-ci ilin yanvar-fevral aylarında azerbaycan türklarina ve diğer müselmanlara Qarşı töradilan kütlevi soyqinm ve osmanlı dövlatinin tedbirlari 106 Brest-litovsk sülh müqavilesinin azerbaycan üçün neticelari 106 Güney qafqazin müstaqilliyine rusiyanın münasibeti masalesi rus-alman diplomatik-siyasi yazışmalarında. Alman diplomatiyasının vasiteçilik cehdleri 109 Türk ordusunun azadhq yürüşünün qarşısım almaq üçün bolşevik rusiyasının Almaniya ila birga şeyleri 113 27 avqust tarixli rus-alman müqavilesi ve böyük dövletlarin ona münasibeti 116 Rusiya-almaniya-osmanlı diplomatik-siyasi münasibatlarinde bakı meselesi. Bolşevik rusiyasımn cehdleri 124 Almaniyanın qafqaz siyaseti (mustafa çolak) 135 Bolşevik inqilabı va transqafqaz 135 Brest-litovsk müqavilesi va transqafqaz 13a "Elviye-i salase" masalesi 139 Qafqaz müsalmanlarının müstaqillıyi masalasi 141 Almaniyanın transqafqazda osmanlı dövlatina mane olma cahdlari 144 11 may spa toplantısı 146 3 iyun toplantısı 149 4 iyun toplantısı 150 Alman-rus ittifaqı 153 Birinci dünya müharibesinin sonunda qafqaz cabhesi ve Osmanlı Dövletinin ermeni siyaseti (Halil Bal) 165 Brest-litovsk müqavilasindan sonra qafqaz cabhasi va ermanilar 167 erzincamn (13 fevral 1919-ci il) va trabzonun (24 fevral 1919-ci il) azad olunması 172 Brest-litovsk müqavilası (3 mart 1919-ci il) 174 erzurumun (12 mart 1919-ci il) azad edilmesi 174 Van, muradiye, bayazid va etrafındaki harbi amaliyyatlar 176 Trabzon konfransı (14 mart-14 aprel 1919-ci il) 176 Ardahan (3 aprel 1919-ci il), sanqamış (5 aprel 1919-ci il), batum(14 aprel 1919-ci il) ve Qarsın (25 aprel 1919-ci il) azad edilmesi 177 Gümrü (16 may 1919-ci il) va qarakilsanin (27 may 1919-ci il) azad edilmesi 191 Batum konfransı va sülh tazılaşması (11 may-4 iyun 1919-ci il) 193 Mondros müqavilasi (30 oktyabr 1919-ci il) va qafqaza aid şartleri 194 Antanta ölkelerinin güney qafqaz siyaseti (musa qasımlı) 191 Denstervillin bağdaddan ayrılması va iranda bakıya hücum üçün hazırlaşması 199 Bakı sovetinda ingilislerin devat edilmesi masalasi. Denstervill bakıda 205 Bakının azad edilmesi 210 Mondros barışığının azarbaycan üçün neticeleri. enzeli danışıqları 214 Müttafiq ordularının bakıya girmesi 216 İKİNCİ BÖLÜM QAFQAZ İSLAM ORDUSUNUN TEŞKİLİ VE FEALİYETLARİ Qafqaz islam ordusunun quruluş hazırlıq ve seferberlik Veziyyeti (mehman süleymanov) 227 Qafqaz islam ordusunun strukturu 240 Azerbaycanda yaradılması nezerde tutulan qafqaz islam ordusunun quruluşunun ilkin variantı 240 III.Ordunun 1919-ci il mart-aprel aylarındaki ümumi quruluşu 241 5-ci qafqaz diviziyasınm quruluşu 241 Şerq ordular qrupunun 1919-ci il iyunun e-na olan quruluşu 241 1919-ci ilin iyununda qafqaz islam ordusunun quruluşu 247 Ordunun maddi teminatı 250 5-ci qafqaz diviziyasınm iaşe telebatı 256 Kadr ve seferberlik işinin veziyyeti 259 Qafqaz islam ordusunun azerbaycanın arazi bütövlüyü uğrunda Mübarizasi (mehman süleymanov) 297 Ganca ermanilarinin tarksilah edilmasi 297 Göy çay atrafında baş veran döyüşlar 299 Salyan döyüşü 309 Ağsu va kürdamir atrafında baş veran döyüşlar 30e Şamaxı va hacıqabul atrafında baş veran döyüşlar 321 Qafqaz islam ordusunun bakı şaharini azad etmasi (naşir yüceer) 333 İlk cahdlar 333 Birinci bakı hücumu 339 Bakının harbi vaziyyati 340 İkinci bakı hücumuna qadar aparılan döyüşlar 342 Qafqaz islam ordusunun hazırlıqlarını tamamlaması 344 İkinci bakı hücumu va şaharin azad edilmasi 346 Qafqaz islam ordusunun digar faaliyyatlari vo missiyasının sona çatması (Mehman Süleymanov) 357 Qarabağda ermani tacavüzüna qarşı mübariza 357 Azerbaycan ordusunun möhkomlandirilmosi üçün hayata keçirilan tadbirlar 369 1919-ci il oktyabr ayının ilk günlarinda azarbaycan korpusunun quruluşu 374 1919-ci ilin oktyabr ayının ortalarında 1-ci azarbaycan diviziyasına daxil olan alayların quruluşu 374 1919-ci il oktyabr ayının ortalarında qafqaz islam ordusunun quruluşu 374 Qafqaz islam ordusunun lağvi 379 Qafqaz islam ordusunun dağıstan harakatı (altay göyüşov) 393 Osmanlının dağlılara diplomatik yardımı 393 Osmanlının harbi yardımı va dağıstanın xilası 397 Ağ rusiyanın şimali qafqazı yenidan işğal etmak cahdi va osmanlı asgarlari 401 Türk zabitlarina qarşı bolşevik taxribatlan 403 Qafqazın sovet rusiyası tarafından işğalı 407 Yuxarıqarabağda müvaqqati general- Qubernatorluğun yaradılmasıva ermani separatizminin lağv edilmasi (Havva Mammadova) 411 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM QAFQAZ İSLAM ORDUSU: MATERİALLAR. MELUMATLAR. SENEDLER. Nuru paşanın qafqaz islam ordusu haqqında raportu (Mustafa Budak) 441 Nuru paşanın qafqaz islam ordusu raportunu hazırlaması 447 Raportun ortaya çıxanlması 449 Raportun qiymatlandirilmasi 449 Qafqaz islam ordusu harakatı 449 Omaliyyat 452 Bakının ala keçirilmasindan sonraki amaliyyatlar 4561 Bakının azad olunmasından (14 sentyabr 1919-ci il) tark edilmasina qadar (17 noyabr 1919-ci il) azarbaycanda va quzey qafqazda fealiyyat, vaziyyat va hadisalar 456 Xarici işlar teşkilatlanması va siyaseti 459 Avstriya harbi heyati 466 Mazut ve digar neft mehsulları 466 Qafqaz alman nümayanda heyatinin alave şerti 467 Osmanlı hükümeti va müttefiqlarinin müqavilasi 470 Shmad izzet paşanın baş nazir ve baş komandanhq herbi qerargah reisi olmasından sonra azerbaycanm vaziyyeti 474 Bakının boşaldılması (17 noyabr 1919-ci il) 476 Qayıdışım zamanı azerbaycanda baş veren hadiseler 479 Hökumatin fealiyyetlari 479 İngilislarin Bakı ea Xazar Danizina Hakim Olmaq Xüsusunda Cahdlari (Mehmet Rıhtım) 495 Giriş 495 Matn. İran erazisinda düşmenin iralilamesini dayandirmaq ve xazar denizine hakim olmaq xüsusunda ingilis planları 496 Cümhuriyyat dövrü matbuatında qafqaz islam ordusu (Akif Aşırlı) 523 Cümhuriyyat adabiyyatında qafqaz islam Ordusu (Alxan Bayramoğlu) 531 Azarbaycan taríxí muzeyinda mühafiza edilan qafqaz islam Ordusuna aid aşyalar (Sabuhi Shmadov) 563 Azadlıd va qurtuluş ordusu haqqında "son söz" va ya türk İslam ordusunun "darslari" (Minaxamm Taklali) 56e ALAVALAR 573 Slave 1: osmanlı dövleti ile azerbaycan xalq cümhuriyyeti arasında imzalanan Andlaşma 575 Alave 2: andlaşma matni 5a5 Alava 3: qafqaz islam ordusu şahidlerinin siyahisi 600 Alava 4: qafqaz islam ordusunun herekat xaritaleri 62a Alava 5: fotolar 642